12/07/2015
MAKALE
BİN AYDAN HAYIRLI GECE LEYLE-İ
KADR
Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla
"Kadr" kelimesi, değer,kıymet ve "tazyik"
anlamındadır. Buna göre,o gece yeryüzüne o kadar çok melek iner ki, dünya
onlara dar gelir.
Kadir Gecesi ise,hüküm gecesi demektir. Duhân Sûresinde açıklandığı
üzere İlâhi takdirce belirtilen hükümler Kadir Gecesinde ayırd edilir. Bu
anlamda Kadir Gecesine takdir gecesi diyenler de vardır. Aslında eşyanın,
işlerin ve hükümlerin miktar ve zamanları ezelde takdir edildiği için burada
söz konusu olan takdir, önceden tespit edilen kader programının yerine
getirilmesiyle ilgili planların hazırlanmasıdır.
Bir hadiste, "O gece yeryüzüne inen
meleklerin sayısı çakıl taşlarının sayısından çok daha fazladır"
buyurularak buna işâret edilir. Hak Dîni Kur'ân Dili, 9/5970
Kadir Gecesinin en önemli özelliği,
cin ve insanlara iki cihan saadeti bahşeden, kâinat kitabının ezelî bir
tercümesi olan Yüce Kitabımız Kur'ân-ı Kerimin bu gecede ilk olarak dünya
semâsına indirilmesidir. Daha sonra ise ihtiyâca göre âyet âyet veya sûreler
halinde vahyin mazharı Rasûl-i Ekrem (s.a.v.)Cebrail (a.s.) vasıtasıyla takdim
edilmiş olmasıdır.
Kadir Gecesinin Ramazan'ın hangi
gecesine rastladığı hususunda pek çok rivayet olmakla birlikte, Ramazan'ın son
on gününde aranması tavsiye edilmiştir. Bazı hadis-i şeriflerden de 27.
gecesine denk geldiği bildirilmektedir.
"Onu yirmi yedinci gecede arayınız" meâlindeki hadis bu hususa işaret
etmektedir. Ahmed b.Hanbel, Müsned, 2/27
Ubâde b. Sâmit (r.a) şöyle demiştir:
Rasûlullâh (s.a.v.)Kadir Gecesi'ni haber vermek üzere Hâne-i Saâdetinden çıktı.
Derken Müslümanlardan iki kişi kavga ettiler. Buyurdular ki: Ben, size Kadir
Gecesi'ni haber vermek üzere çıkmıştım. Filân ile filân kavga ettiler de ona
dâir olan bilgi kaldırıldı. İhtimâl ki hakkınızda bu daha hayırlıdır. Artık
siz, Kadir Gecesi'ni yirmiden sonraki yedinci veya dokuzuncu veya beşinci
gecelerde arayınız
"Bin ay" seksen üç sene, dört
aylık bir süreye tekâbül eder. Geçmişteki sâlih kimselerin bir ömür boyu
kazandıkları manevi mertebeyi bir gece içinde elde etme fırsatıdır. Rasûlullah
(s.a.v.) sahâbilere, İsrailoğullarından bir
kimsenin Allah yolunda bin ay boyunca silâhlı olarak cihat ettiğini anlatmıştı.
Sahabiler bunu duyunca şaşırdılar ve kendi amellerini az, gördüler. Bunun
üzerine Kadîr Sûresi indirildi.
Başka bir rivâyette Peygamberimiz
sahâbilere İsrailoğullarından dört
kişinin seksen sene boyunca hiç günah işlemeden ibadet ettiklerini anlattı.
Sahâbîler,bunu hayretle karşıladı. Cebrail (a.s.) geldi, "Yâ Muhammed,
ümmetin o birkaç kişinin seksen sene ibadetinde hayrete düştüler. Allah sana ondan
daha hayırlısını indirmiştir" diyerek Kadir Suresini okudu ve, "İşte
bu senin ve ümmetinin hayran kalışından daha hayırlıdır" buyurdu. Hak Dîni Kur'ân Dili 6/4592 Bir kere Rasûlullah (s.a.v.) Ashâb-ı Kirâm’a
İsrailoğullarından birinin, silahını kuşanarak Allah yolunda bin sene cihad
ettiğini bildirmişti. Ashabın buna hayret etmeleri üzerine Cenâbı Hak, Kadir
Sûresini indirmiştir Tecrîd-i
Sarîh Tercemesi, VI,313
Bu geceye Kadir gecesi denilmesi şeref
ve kıymetinden dolayıdır. Çünkü:
a) Kur'ân-ı Kerim,bu gecede inmeye
başlamıştır.
b) Bu gecedeki ibadet, içerisinde
Kadir gecesi bulunmayan bin ayda yapılan ibadetten daha faziletlidir.
c) Gelecek bir seneye kadar cereyan
edecek olan her türlü hadiseler Allah Teâlâ'nın ezelî kaza ve takdiri ile
ilgili meleklere bu gece bildirilir
Tecrîd-i Sarîh Tercemesi,VI,312
d) Bu gecede yeryüzüne Cebrail (
a.s.) ve çok sayıda melek iner.
e) Bu gece tanyerinin ağarmasına kadar
esenliktir, her türlü kötülükten uzaktır. Yeryüzüne inen melekler uğradıkları
her mü'mine selam verirler.
Diğer bir rivayette Rasûlullah’a
(s.a.v.) bütün ümmetlerin ömürleri gösterilmişti. Kendi ümmetinin ömrünü kısa
görünce, ömrü uzun olan ümmetlerin amellerini düşündü. Kendi ümmetinin bu kısa
ömürlerinde yaptıkları amellerle onlara ulaşamayacakları endişesi içinde
üzüldü. Yüce Allah da Habibine, bu üzüntüsüne mukabil Kadir Gecesini vererek
diğer ümmetlerin bin yılından daha hayırlı kıldı.
İmâm
Mâlik,Muvatta İtikâf,6
Kadir Sûresi,bu hadiseler üzerine
nâzil olmuştur. Bu sûre, Sahâbîlerin üzüntüsünü hafifleten bir sûredir.
Kur'ân-ı Kerim'in inmeye başladığı
Ramazan ayı'nın yirmi yedinci gecesi. İslâm'da en kutsal ve faziletli gece
Kadir gecesidir. Kadir gecesi, içerisinde Kadir gecesi bulunmayan bin aydan
daha hayırlıdır. Kur'ân-ı Kerim de bu gecenin faziletini belirten müstakil bir
sûre vardır. Bu sûrede Yüce Rabbimiz şöyle buyuruyor:
Doğrusu Biz Kur'ân'ı Kadîr gecesinde
indirmişizdir.
Kadir gecesinin ne olduğunu sen bilir misin?
Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır.
Melekler ve Cebrail o gecede Rablerinin izniyle her türlü iş için inerler.
O gece, tanyerinin ağarmasına kadar bir esenliktir.
Kadîr Sûresi, 1-5.Âyetler
Bu sûrenin inişi hakkında değişik
rivâyetler vardır. Bunlardan biri şöyledir:
Kadir gecesinin hangi gece olduğu
kesin olarak bilinmemekle beraber genellikle Ramazan'ın yirmi yedinci gecesinde
olduğu tercih edilmiştir. Hz. Peygamber (s.a.s) bunun kesinlikle hangi gece
olduğunu belirtmemiş, ancak; "Siz
Kadir gecesini Ramazan'ın son on günü içerisindeki tek rakamlı gecelerde
arayınız" buyurmuştur.
Buhârî, Leyletu'l-Kadr, 3; Muslim, Sıyâm, 216
Zir b. Hubeyş diyor ki, Übey b. Ka'b'a
sordum: Kardeşin Abdullah b. Mes'ud: "Yıl boyunca ibadet eden Kadir
gecesine isabet eder" diyor, dedim.
Ubey b. Ka'b dedi ki: "Allah İbn
Mes'ud'a rahmet eylesin. O, insanların Kadir gecesine güvenmemelerini
istemiştir. Yoksa Kadir gecesinin, Ramazanda, Ramazanın da son on günü
içerisinde yirmi yedinci gecesinde olduğunu biliyordu" dedi.
"- Bunu neye dayanarak
söylüyorsun, Ey Ebu'l-Münzir (Ubey b. Ka'b'ın lakabı)" dedim. Ubey;
"- Ben bunu Rasûlullah (s.a.s)'in
bize haber vermiş olduğu alametle söylüyorum ki, o da, "o gün güneş şuasız olarak doğar" dedi. Müslim, Sıyâm, 220
Allah Teâlâ bir takım hikmetlere
dayanarak Kadir gecesini ve onun dışında daha bazı şeyleri de gizli tutmuştur.
Bunlar:
Cum'a günü içerisinde duanın kabul
olacağı saat; beş vakit içerisinde Salât-ı vusta; ilâhî isimler içerisinde
İsm-i A’zam; bütün taatlar ve ibadetler içerisinde rızay-ı ilâhî; zaman
içerisinde kıyamet ve hayat içerisinde ölümdür. Bunların gizli tutulmasından
maksat mü'minlerin uyanık, dikkatli ve devamlı Allah'a ibadet ve taat
içerisinde olmalar]. sağlamaktır. Mü'minler bu geceyi gaflet içerisinde
geçirmemeli, ibadet ve taatle değerlendirmelidir. Ebû Hureyre’nin (r.a.)rivâyet etmiş olduğu
Hadîs-i Şerifte Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:"Kim Kadir gecesini, faziletine
inanarak ve alacağı sevabı Allah'tan bekleyerek ibadet ve taatla geçirirse
geçmiş günahları bağışlanır" Buhârî, Kadr, 1
Kadir gecesinde neler yapılabilir:
Kadir gecesini, namaz kılarak, Kur'ân-ı
Kerim okuyarak, tevbe, istiğfâr ederek ve
dua yaparak değerlendirmeli. Üzerinde namaz borcu olanların nafile namazı
kılmadan önce hiç değilse beş vakit kaza namazı kılmaları daha faziletlidir.
Kazası yoksa nafile kılar. Hz. Âişe vâlidemiz Rasûlullah’a (s.a.v) demiştir ki;
"- Ey Allah'ın Rasûlü! Kadir
gecesine rastlarsam nasıl dua edeyim?" diye sordum. Rasûlullah (s.a.v):
"-
Allahumme inneke afuvvun tuhıbbü'l-afve fa'fu annî: Allah'ım sen çok
affedicisin, affi seversin, beni affet." diye dua et, buyurdu. Tecrîd-i
Sarîh Tercemesi, VI, 314
Süfyân-ı Sevrî: "Kadir gecesi dua
ve istiğfar etmek namazdan sevimlidir. Kur'ân okuyup sonra dua etmek daha
güzeldir.” demiştir. Tecrid-i Sarîh Tercemesi, VI, 313
Bu gecenin öyle bir anı vardır ki o anda
yapılan ibadet ve dualar mutlaka makbul olur. Bu önemli anı yakalamak için
gecenin bütününü tevbe ve istiğfar ile geçirmek gerekir. Bu da kişinin imanını
tazeler. Gecenin bütününü ibadetle geçiremeyenler en azından teravihten sonra
bir miktar oturup dua etmelidirler.
İslâm âlimlerinden bazıları, leyle-i kadrin senenin günleri içinde gizlenmiş
olduğunu söylemişlerdir. İhmalkârlık yapmasınlar ve diğer geceleri de ihyâ
etsinler diye bu gecenin gizlendiğini ifade etmişlerdir.
Hz.Âişe Vâlidemiz(r.a.) şöyle diyor :
-Dedim ki: Ya Resullullah, Kadir
Gecesi'ni bilirsem onda ne şekilde dua edeyim? Şöyle buyurdu:
- Allahümme inneke afüvvün kerîmün tuhibbül afve fa'fü anni.
(Allah'ım sen affedicisin, affı seversin, beni affeyle.)
Hızır( a.s.) da gizlenmiştir. İlim
adamlarına ve zahid kimselere gösterilen alaka, fukara ve gurebaya da
gösterilmelidir. bu ihitimalden dolayı "Her geceyi kadir bil, her
gördüğünü Hızır bil" denilmiştir.
Nitekim bizler, iki büyük kıymeti pek
takdîr edememekteyiz. Birincisi en üstün varlık olan insan, ikincisi de zaman
(hâssaten geceler). Bu yüzden: “Her geceni Kadir bil; her geçeni Hızır bil”
demişler.
“Allah Teâlâ,şu beş şeyi, beş şeyde
gizlemiştir:
1- Rızâsını, taatlarda gizlemiştir.
2- Gazabını, ma’siyetlerde
gizlemiştir.
3- Orta namazını, diğer namazlar
arasında gizlemiştir.
4- Velî kulunu, halk arasında
gizlemiştir.
5- Kadir Gecesi’ni, ramazan ayında
gizlemiştir.”
Kadir gecesi, Allah yolunu tutanın,
sevilen Hakk'a oranla kıymet ve mertebesini tanıyacağı özel bir tecelliye
erdiği gecedir ki, o gece hak yolcusunun aynı toplantıya ve marifette
yetişkinler makamına ilk girdiği vaktidir. Nitekim İbn Farıd bu mânâda şu beyti ne güzel
söylemiştir: "Eğer o sevgili yaklaşırsa ,bütün geceler Kadir gecesidir,
Nasıl ki bütün kavuşma günleri Cuma günüdür." İbn Hacer Heytemî der ki: "Kadir
gecesini görene, saklaması sünnettir. Onun kemâliyle faziletine ancak Allah
Teâlâ'nın bildirdiği kimseler nâil olur." Hz. Mevlâna: “Ey genç! Ne bütün geceler
Kadir’dir, ne bütün geceler ondan hâlidir.” der. Âşıklar için Kadir Gecesi,
sevgiliye (yüce Rabb’e) yakınlık hazzının duyulduğu gecedir.
Cenab-ı Hak bu geceyi hakkıyla ihya
eden kullar arasına bizleri de ilhak eylesin ve bizi zatına kul ve Habîbi Hz.Muhammed’e (s.a.v.) ümmet olma şerefinde
daim eylesin. Bu vesîleyle İslâm
Âlemi’nin 1000 aydan hayırlı Kadir Gecesini tebrik eder, hayırlara vesîle
olmasını Yüce Allah'tan niyâz ederim. Selamun aleykum……
METİN ALKAN
EĞİTİMCİ YAZAR